Îslam li cengê tu mebê bo çi zebûn e
Lew ra ku kerem nîne li hematan û kematan

Rû daye îmarat û milûkane bi îsraf
Mîrî pisiyan nadine xelqê xwe xelatan

Mîrê di Mehmedan xwe dubendî ne û xayîn
Îsayî ne, li Mûsayî dixûnin selewatan

  türkce

Sormayasın islam neden savaşlarda yeniliyor,

Çünkü; az da olsa bahş etmeye gayret etmiyorlar.

Dönmüşler yüzlerini, hepten israf imar ve mal mülk işine

Vermezler halka bu hediyelerden Pisîyan Mîrleri

Mihemedi (müslüman) Mîrleri iki kısım ve haindirler

İsacıdırlar ama Musaya selavat getirirler

Sevgili Ergün

Gönderdiğin Helbest(şiir) in tercümesi ancak böyle oluyor. Anlaşıldığı kadarı ile Ehmedê Xanî döneminde Pisîyan aşireti var ve tanınıyor biliniyor. O dönem aşirete öncülük eden Mîr lerin halka bazı şeyleri vermedikleri, yardım etmedikleri konusunda bir serzenişte (şikayette) bulunuyor Ehmedî Xanî. Burada geçen Pisîyanlar o dönem bilinen bir aşiret olması gerekir.  Tercümeyi yapan arkadaş ( Hewler şehrinden ) İranın kuzeyinde bulunan Horasan eyaletinde, Pisîyan adında ve Kürdçenin Kurmancî lehçesi ile konuşan aşiretlerin olduğunu yazıyor. (artık sana iş düştü Ergün Horasandaki akrabalarını bulup çıkarma işi)

Sende bilirsin ki Ehmede Xani büyük bir Kürd şairidir. Sana Ehmede Xani üzerine bir iki bilgi ileteyim:

Şêx Ehmedê Xani, 1651 yılında Hakkari’nin Xani köyünde dünyaya gelmiştir. Babasının ismi İlyastır. Xani ismi hakkında çeşitli rivayetler vardır. Bazı rivayetlere göre Xani Aşiretinden olması sebebiyle, bazı rivayetler annesinin isminin Xanê olması sebebiyle ona Xani deniyor.

Ehmedê Xani, Kürt edebiyatına çok değerli hizmetler yapmış, bir çok güzel şiir ve eser armağan etmiştir. Eserlerinin şahı “MEM Û ZİN”dir. Bu kitabı 1695 yılında tamamlamıştır. “Nubıhara Bıçukan”da (Çocukların Turfandası) değerli bir eseridir. Bu eseri 1684 yılında yazmıştır.

Şêx Ehmedê Xani o çağın aristokratik modasına uymamış ve diğer bilginler gibi eserlerini Arapça ve Farsça değil, halk diliyle, kendi ana diliyle,Kürtçe olarak yazmış ve Kürt edebiyatının öncülerinden biri olmuştur. Xani, derin bir felsefeye ve geniş bir kültüre sahipti.

Şêx Ehmedê Xani yüzyıllarca Kürt medreselerinde de bir ekol olmuştur. Medreselere yeni bir soluk kazandırdığı görülür. Şêx Ehmedê Xani’nin bize üç kitabı ulaşmıştır. Mem û Zin, Nubıhara Bıçukan ve Eqida İmanê.

Kısa hayatına çok şeyler sığdıran Şêx Ehmedê Xani 1707 yılında Doğubeyazıt’ta vefat etti. Ziyaretgahı şu an doğubeyazıt’ta İshak Paşa Sarayının içerisindedir.

Birde Allahı öven sözleri vardır.Bir kaç örnek

PESNÊ XWEDÊ (ALLAH’A ÖVGÜ)

Sernameê name namê Ellah
Bê name wî natemame vellah

Kitabın baş yazısı Allah'ın adı
Vallahi eksik demektir kitap, olmazsa onun adı

Însan bi xwe hem zelame, hem nûr
Adem ji te hem qerîbe, hem dur

İnsanın kendisi hem karanlıktır, hem ışık;
İnsan hem yakındır sana, hem uzak. 

Herfa ku me gotî, neqşê hûre
Lê meqsed û maneya wê kûre

İşte bu harf, işlenmesi ince bir nakıştır;
Gel gör ki amacıyla anlamı derin mi derin.  

Hazirliyan: Vahit Duran